Projekat Rastko / Projekti Rastko - Skadar / Shkoder  
Biblioteka slovena u Albaniji i albansko-slovenskih kulturnih veza

Autori
Jezik
Folklor
Istorija
Umetnost
Prevodi
O Albaniji
Bibliografija
Linkovi
 

������ ������, �������

��������� ������� ����� � ������� ������� ���� � �������� 1737. ������

�����: ������� "��� XIV �������� ������ ����������� ���������� (� �������� 1967)", ������� 1974.

Emilija Cerovic
An unknown folk heroic song about the rising of seven Mountains People
Summary

The song The rising of Seven mountains people posses all the characteristics of the epic singing created out the patriarchal environment of Hercegovina and Montenegro. Those characteristics are expressed by the dinamics of its narration, by its freshness of rhythm and verse lines, by its classical deca syllable line form. Having in respect that many elements in the song are historically precise (with the exception of some divergences from the historical truth, which can also be explained), we can conclude that the song was created in the 18th century, by the people who took part in the rising or were its contemporaries.

 

������� ������� ���� � ��������

ʜ��� ���� ������ �����
�� ���� ���� ����� ���������,
�� �� ���� � ���� ������,
�� ����� � ����� ������.
���� ����� � ��������
�� ������ ����� ������;
��� ����� � ������ ���
�� ������ ���� �������;
���� ����� � ����������
�� ����� ����������,
� ������� � ������ �����
�� ������ ����� ������,
���� ����� � ����� ������
��������� ������ �������;
��� ����� � ����� �����
�� ������ ���� ���� �����.
����� �� �������� �������:
"����� ���, ������� ������,
���� �� �� ���� ��������
�� ������ �������� �������,
������ ���� ���� �� �����
�� � ���� � ���� ��������
�� �������� ��� ������� ����,
����� ����, ����� ������.
� �� ����� ���� � �����,
�� ������� ���� �� ������.
������ �� ����� ���������,
�� ����� ���� ��������,
��� �� � ���� � ������ ������.
� � ���� �� ��� ����� �������,
� ��� ���� ����� ���������,
����� �� ���� � �������,
����� �� ����� ���� ���.
�� �� ���� ������� ������:
�� ��� ����� ����� ��������
� ������ ������ ���������,
��������� �� ������ �����,
��������� ��� ���� ������,
������ ���'�� ���� �� �����
�� ������ ���� ��� �������,
������ ��� ��� ��������
��� ����� ����� �������,
��� �� ���� ������ �������,
� �� ���� �������� �����".
��� ������ ���� ��������,
��� ����� �� ���� �������,
�� ������ ����� ��������,
�������� � ����� � �����,
��� ��� ���� ������ �����,
�� ����� ������� �����.
���� ��� ������ �����
� �� ���� ���� ��������,
����� ��� �� ��� �� �������,
�� ������ ��� ����� �����,
��� ����� ��� ��������,
������ ������ � ���� ��������
��� ������� ����� ������
� �� ����� ���� �������,
� ����� ���� ��������,
��� � ������ ��� ��������,
����� ��� ��� ����� �����,
��� �� ���� ������ �������
� �� ���� ������� �����.
�� ��� ��� ����� ������
� ������ ��� ��������,
� �� ���� ��� ����� �����
� ��� �� ���� ���� �����,
��� ����� ������� �����
� �� ���� �������� �����.
��� ������ ����� ��������
Ӛ����� � ����� �����
� ��������� ����� ��������,
�� ������ ���� ����� �����
� ������ �����' ���������
����� �� � ������. �������.
������ ���� ������� ������,
������ ���� �� �� ��������,
�� ����� �� ��� �����
��'��� ���� ����� ������.
�� ������ ������� ������
�� �� ��� �� ���� �����,
� �� ���� ����� ���� ����,
������ ���� � �������:
"������� ���� � �������,
�� ��� ���� �� ������ ����
�� �� ��� ������� �����,
�� ���� ����� �������� ����,
��� ����� ����� �������,
���� ������ �� ������ �����
� ���� ���� �� �������� �����
��� ����� � ����� ��������;
��� ��� ���� �� ������ ����,
��� �� ����� �������
����� ����� ������� �����.
��� ������ ���� � �������,
�� ������� �� ����� �����,
��� ���� ���� � �����,
�� �� ����� ������ ���������
��� �� ���� �� ������ �����
��� �� ��� � �� �������.
�� ���� ��� ����� ��������:
��� ���� ������ ������
� ��� �� ��� ��� ������
�� ������� � �� ����������,
��������� ����� �� ������,
��� ��� �� �� ���� ��������
��� ��� ���� �� ������ ����".
�� �� ���� �� ������ �����,
�� �� ����� ��������� �����'
� ������ �� ���� �����.
��� �� ���� ����� �������,
����� �� ����� �������:
"����� ����, �� ����� �����,
�� ����� �� ���� ������,
�� ������� ��� �� ��� ����
� �� ���� ������ ������
� ��� �� �� ��� ��� ������,
�� �� ����� ���� � �����,
� ���� ��� ����� �� ������
��� �� ��� �� ������ ����".
�� �� ���� ���� ��������:
"��, �������, � ����� ������,
��� ������ ���� ���� �����
� ����� �� ���� ������,
�� �������� ������� ������,
�� �� ���� ��� ������ �����,
�� �� ����� �� ����� ���
�� �� ������ �� �� ��������".
�� ����� ���� ��������
� � ����� ���� ���������
� �� ����� ���� �������,
�������� ���� � �������,
��������� ������ � Ѽ�����,
��� ����� �� ���� ��������,
�� � �������� �� ����� �������,
� � ������ ��� ������ �����
�� ������ ������ �������,
�� ������ �������� �����
� ���� ���� ���� ��������,
�� ����� �� ������ �����.
�� ������ �� ����� �����
� ����� ������ �����
��� ������� ���� ��������.
��' �� ����� ������� ������,
�� ������ �� ���� ������
� ���� �� �� �� �������.
�� ������ ����� ��� �������
� �� ��� ����� ��������.
���� ���� ���� ��������,
���� ������ ���� ��������,
� ��� ����� �������� �� ����
�� ������� ������ �����,
��' �� ���� �������� �� ����,
� �� ����� ����� ������,
�� �� �� �� ���� ���������
� �� ����� ���� ��������.
��� �� ��� ���� ��������,
�� ����� ������ ������,
������ �� ��������� �����
� ���� �� ����� �������,
� ������ ������ �����.
�� ����� ������ �����,
�� ����� �� �� �������,
�� ������ ����� ���������,
��� �� ������� ������� ������.
��� ����� ����� ��������
� ����� ������� �����:
��� �� ��� ������� �����,
��������� �� ����� �����,
� ����� ����� ���������,
�������� ���� � �������.
�� �� ���� � ����� ������,
����� � ����� �����
� ������ � ����� �������.
�� �� ���� � ����� � ���
� �� ���� ��� ��������.
��� ������� ���� �������,
����� ���� ������ ��������
� ���� �� ����� ��������.

������ ����� ���� ���� ���� ���������� ����� ������ �������� �� �� ��� ������� ����� ����� ��� �� ��������� 1915. ������ �� �������� �������� ������ ������ ������ � ����� ������ ��� ����������, � ���� �� �� �� ������. ������� �� ������ ������� �� �� ����� �����.

�������� � ���� ��� �� ���� � ������ ����� ��������, ������ �� �� ��� ����������� ����� ������� ����� ������� ��� ����������� ������� ����� � ���� � ������ ���� �������� �������� ����� �� ����� � ������ ����������. ��� � ������� ���� �� � �������� 1956. ������.

��� ����� "������� ������� ���� � ��������" ��� � ���� �����, ��������� �� ������ �� �������� ������ �������� ������ ��� �� ���� ����� � ������. ����� �� ��� ����� ������������ �������: ������� ��������, ��� ��������� �������� ���� � �����, �� �� ���, ���� ���� �������� ������� ������, "����� ������������ ���������� �����. �� ��� ������ ��������, �������, �����, ����������� ������ ���������� ����������, ����� ����������� ������� � ������� � ����� �� �� ������ ���� �������... � �� ������ � ��������� � ���� ����".[1 ]���� �� ����� ������, �� �� ����� ��� ����. � ������ ��������� ��� �� �������� ������, ����. ������ ���� �� �� "����� ������� ���� ��� �� ������ ������� �����... ���� �� �����, ������� �����, ������ ���� ������ � ����� �����".[2] ����. ������ ���� ������ �� �� ������ ��� �������� ���� ���� � �������. �������� �� �� ������ �������� ��� � ������� ������� ��������, �� � ������ �������� ��� ��� ����� �������� ������ � �������� � ���� �� ������� ����� �������� � �������� ���������� �������� ������� �� ���� �������� �������� ���� � ���������� ��������. ���� ���� ���� �� � ���� �����, �� ������� �� ������������.

�� ������ ����� ���������������� ��� ����� ���� ������� �������� ����� ������� �� ������������-����������� ������������� ������. �������� �� � ������������ ���������, � ������� ������� ������ � ��������. ��������� ��, ������, �������� ��������� ������������. ���������� ��������� ���� � ������ ��� �� ����� � ���� ���� �� �����, ������ ��, � ����� 179 �������, ��� �� ���� �������� ������� ���� � ��������� ������� ����� ������ ����������� ����� � ������� ������ ������ ��� ���������� �������� IV ����������. ������� �� ������� ���� �� �� ����� ���� �������� � ��� ����: �������, �������� � �����, �� ��������������� ������� ������ ������, ��� ����� ���� �� � ��� ��� ������� �� ������ ����� � �������. ������ �� � �������� ������� ��� ������� ������� � ������ ���, ����� ��� ������ ���� �� ������� ��� ��������� �����. �� ����� �� ������� ����������� ������� � ���� ������ ����� ��������, ����� �������� � ��������� ��� �������� ��������. ��������� �� ������� �� �� ������ �����, �� ���� �����������, ������ �� ���������� �������� ������ � ���������� ������� �����, � ���� ������ ��� ����, 24. ���� 1737, ����������� ���������� ������� ���������� � ������� ���� � ��������.[3]

ʜ��� ���� ������ �����,
�� ���� ���� ����� ���������,
�� �� ���� � ���� ������
�� ����� � ����� ������.
���� ����� � ��������
�� ������ ����� ������;
��� ����� � ������ ���
�� ������ ���� �������,
���� ����� � ����������
�� ����� ����������;
� ������� � ������ �����
�� ������ ����� ������,
���� ����� � ����� ������
��������� ������ �������,
��� ����� � ����� �����
�� ������ ���� ���� �����.

�������� � ���������, ���� ��� �� �� ��������� �������� � ��������� ����� �����������, ������� ������, ����� ������ � ����������, ����� ��� ��, ���� �� �������� �������, ������ �� ���� ��������� � �������� �������, ��� � ��������� ��� ����� � �������� �� �� �������� ���������� ��������� ������.

��� ������ ���� ��������,
��� ����� �� ���� �������,
�� ������ ����� ��������,
�������� � ����� � �����,
��� ��� ���� ������' �����,
�� ����� ������� �����.
���� ��� ������ �����,
� �� ���� ���� ��������...
�� ��� ��� ����� ������...
� �� ���� ��� ����� �����
� ��� '�� ���� ���� �����,

��� ����� ������� �����
� �� ���� �������� �����.
��� ������ ����� ��������,
Ӛ����� � ����� �����
� ������ ����� ���������
����� �� � ������ �������.

� � ����� ��������� ������ �� ����� ������� ���� �� ���� ��������� ����� ������ ������ �������� � �����, ���� � �����

"�� ������� � ����� ������,
��� ������ ���� ���� �����
� ����� �� ���� ������,
��' �������� ������� ������,

� ����� ���, �������, � ��������� �� ��������� ����������� ��� ��� �� ����� �� ������ � ���������� ������������ ��������� ������� ��� �� � ����� ������ ���� �������. �������� ����� �� ���� ����� ������ ��� ������ ����� � ������� �����. ����� ���� ��������, ��� ���� ����� ������� �����, �� ���� �� ��������� ��������� �� ��������� ���������, ��, ��� ��, ���� ��� ��, � ���� ������� ������, ����� � ����� ������� ��� �������.

����� ������������ � ��������� ������ �������:

� ����� ���� ���������
(�� ���� ��������� ��� �� �� ��������)
� �� ����� ���� �������,
�������� ���� � �������,
��������� ������ � Ѽ�����,
��� ����� �� ���� ��������,
�� � �������� �� ����� �������,
� � ������ ��� ������ �����
�� ������ ������ �������,
�� ������ �������� �����
� ���� ���� ���� ��������,
�� ����� �� ������ �����.

����� ������ ����� ���� �� ���, ������� � ���� ��������:

��' �� ����� ������� ������
�� ������ �� ���� ������
� ���� �� �� �� �������.
�� ������ ����� ��� �������
� �� ��� ����� ��������.
���� ���� ���� ��������,
���� ������ ����, ��������,
� ��� ����� �������� �� ����
�� ������� ������ �����.
��' �� ���� �������� �� ����
� �� ����� ����� ������,
�� �� �� �� ���� ���������
� �� ����� ���� ��������.
��� �� ��� ���� ��������,
�� ����� ������ ������,
������ �� ��������� �����
� ���� �� ����� �������
� ������ ������ �����.

�� ������ ����� ����� ��������� �� ��������� �������, ������� ������ ����� �� �����, �� ����� ������, ��� �������. ����, ��� ����� �� ����� ��� ��� ������ ����� �� �� ������� �������� ������ ������, �� �� �� ����� ���� ��� ���� �����, � �����, ��� �� ����� ���� ���������, ��������� ������� �� �� �������� ������ �������� ����� ��������� ��������� ������� � ����� �������� ���������� ���� ����� �� ���������� ������, � �� �� ��� ������� ��� ��� ��������� ��������� � ��������. ���� ������ ��������� ��������� �����, � ��������� ������ �� ��������� ���, ������ �����, �������� �� ����� ��� �� ��� �� ���������� ������ ��� �� �� ����� �����.

� ������ ��������� �������� � ����� 14 �������, ������ ������ ������� ������� ����� ��� ��� ����� �� ������������.

���' ����� ����� ��������
� ����� ������� �����.
��� �� ��� ������� �����,
��������� �� ����� �����,
� ����� ����� ���������,
�������� ���� � �������,
�� �� ���� � ����� ������,
����� � ����� �����
� ������ � ����� �������.
�� �� ���� � ����� � ���
� �� ���� ��� ��������.
��� ������� ���� �������,
����� ���� ������ ��������
� ���� �� ����� ��������.

���������� ����� �� ���� ����� ���������, ��� ��� ��, �� ������, ��������� �������, �������� �������, ��������� ����� � ��., ����� ����� ������� ���� ������� � � �������� �����. ������� �� �� �� � XVIII ���� ����� ����������� ���������� � ���������� ������, ����� ����� ���� ����� ����, ����������� � ��������, ��� � ����������� � ������������� ���������. ������, ��� ��� �� ��� ��� �������, ��� �� ����� �� ����� ���� � �������������� ����, ����� ������ � ����� ������ � ������ ��������, ��� ����� ������ ��������� �� ������ �������� ������. ������ ��������� �������� ����� �� �� �������� ������ �������� � ����������� ����� �������. ����� ��, �����, ������ ������� � ���� XVIII ����.

������� �� ���� ��������� ��� ������ ������ � ����� �������, ����� ���� � ��������� �� ������ ����� ����� ���� ��� ��� ��� �� ������ ����� ������ � ���� ���� ����� ���� � ������� ����� � �����.[4] ���� �� �� ����� � ������� ������ ����, ���� ����� �������, ��� � ������� ����� �������� �����, ���� ������� � ������� �������.

�������� ����� ���������� �� ������ ������ � ��� ��� �� �. ������ ��� �� ���� ������� ������, ������ ������������ ���� �� ������ ������ � ����� �������. ���� �� �������� �����, ������� ��� ��� ����� ��� �� ������ �� �������, ����� �� �������� � �� ������ ���� �������, � �� �� ������� �� ��������� ���� � �������, ��� �� ������� ����������, ���� �� ���� ������, ������������ ����� ����� ��������. � ����� ������, ��������� ������ �� ������ �������� � ��� ����� �������� ���������, ��������� ����������, ������ ����� ������ ����.

��������� �� ��� �� � ����� ������� �� ����������� ���������� ������ ��������� ��������� ������ ������ �������.

�� ���� ���� ������� ������ ���� ��� ���� �������� �� �������� ������:

����� "������� ������� ���� � �������� 1737." ���������� �� �������� ������ ������ ��, �� ����� �����, ���������, � ����� �� ����� �������� ���������� �������� ���� �� �� ����� � ��� �� ������ ���������� ��������. ���� ������� � �������� � ����� ����, ��� ��� ��� ���� ����� ��������� ������ ����� � �������� � ������ ����������� ����� �� ��������� ������� ��������. ����� ��� ������� �������� �����, ����� ������� ��� �������� �������, ������� � ����� ����� ��� �� ��������������� �� �� ��������. �� ������ ������ � �������� ������ �� ������� � XVIII ���� � ������� ��� �� ������ �������� ��� �� ����������� � �������.

��������

1 �. ������: ������ �����. � �������� ���������� ������� ������." ���. V, ��. 1. �������, 1938. ���. 124

2 Ibid. ���. 126.

3 �. �����: ������� ���� � �������� � ����� ����� ������ ������ 1737� �1739 � ����� � �������. � �������� �������� ������� �������", �. VII�VIII. ����� 1930, ���. 214 � ����.

4 ����� ������: ����� ���� � ������� ����� � �����. �������, 1904.